KULTURALNIE

WBS "Gwiazda Polski", 1938

 
 
 
 
 
4 października 2012
 
WBS "Gwiazda Polski", 1938
 
Napełnianie balonu ”Gwiazda Polski” na polanie Chochołowskiej. (Źródło: archiwum)
 
 
W latach 1933-1938 piloci wojsk balonowych, przygotowując się do lotu stratosferycznego, wykonali z Legionowa 6 lotów do stratosfery wykorzystując do tego balony klasy Gordon Bennett. Uzyskano przy tym dwukrotnie międzynarodowy rekord wysokości zatwierdzony przez FAI. Celem projektowanego lotu do stratosfery było osiągnięcie rekordowej wysokości około 30 000 m. Głównym inicjatorem przedsięwzięcia był mjr pil. bal. Stanisław Mazurek, szef WBS.

Zamiarami Polaków wykazywał zainteresowanie prof. August Piccard, który złożył wizytę w Polsce w maju 1935 r. Zamierzano dokonać wspólnej wyprawy i w Biurze Technicznym WBS powstał projekt wstępny balonu stratosferycznego z tzw. czapką Piccarda. Słynny Szwajcar odstąpił jednak od zamiaru i w WBS opracowano w 1935 r. własny projekt WBS LOPP. Powłoka była kulista. Ostatecznie zdecydowano, że kształt powłoki będzie miał formę owoidu, węższą częścią zwróconą ku dołowi. Jajowaty kształt sprzyjał uzyskaniu wyższego pułapu, wskutek dynamicznego ruchu pozwalającego na znaczne przekroczenie pułapu równowagi aerostatycznej.

Do budowy powłoki użyto niezwykle lekkiego, kalandrowanego, materiału jednowarstwowego, pokrytego warstewką specjalnie spreparowanej gumy, mającego małą przepuszczalność. Technologię gumowania opracował inż. Józef Rojek w WBS, a produkcję uruchomiono w ZPG Guma w Sanoku. Powłokę według projektu inż. Józefa Paczosy wykonano w WBS. Gondolę wykonano w 3 egz. (wg [1]- w 2 egz.) w zakładach Motolux wg projektu inż. Jana Szala. Stratostat będący szczytowym osiągnięciem techniki otrzymał nazwę "Gwiazda Polski".

W celu realizacji budowy balonu i lotu do stratosfery, zawiązano komitet Organizacyjny I Polskiego Lotu Stratosferycznego. Komitet zajął się gromadzeniem środków finansowych. Zebrano około 400 000 zł, co pokrywało z nadwyżką koszt przedsięwzięcia. Na miejsce startu została wyznaczona Dolina Chochołowska w Tatrach, a gotowość określono na październik 1938 r. Załogę stanowili kpt. pil. Zbigniew Burzyński i dr Konstanty Jodko-Narkiewicz. W dniu 12.10.1938 r. rozpoczęto przygotowania do startu. O 22.00 otwarto zawory dla napełnienia powłoki wodorem. Około północy niespodziewanie zerwał się wiatr halny, uniemożliwiający dalsze prace. Kierownictwo podjęło decyzję o opróżnieniu powłoki, przy końcu którego nastąpił wybuch gazu uszkadzający jej wierzchołek. Balon wrócił do naprawy w Legionowie, a w Ameryce zamówiono hel do następnego startu, którego termin był określony orientacyjnie na 10.09.1939 r. Nowe miejsce zostało znalezione koło m. Sławsko w Gorganach(...)

WIĘCEJ

(sb, em)